Logo van de kerk
Home / Wie zijn we / Welkomstwoord

Welkomstwoord

Eenmaal in de twee maanden verschijnt in de het gezamenlijk kerkblad een welkomstwoord van de dominee. Hieronder volgt het meest recente. 

Welkomstwoord juni 2018

Bubbelonie

Woest was ze, toen het woord weer viel. Laagopgeleid. Laten we afspreken dat we daar nu mee stoppen, zei columniste Marianne Zwagerman tijdens een lezing , net als met het woord hoogopgeleid. Want het is niet alleen een verkeerde voorstelling van zaken, alsof vakmensen minder doen aan bijscholing, maar er klinkt ook een verschil in waardering door, alsof hoogopgeleiden ‘beter’ zijn dan laagopgeleiden. Liever hoort ze praktisch en theoretisch opgeleid. Een klein voorbeeld van hoe groot de invloed van taal is, hoe het mensen kan verdelen, of juist kan verbinden, tegenover elkaar kan zetten of recht kan doen.

Sinds Pinksteren is er mooi project van start gegaan, dat “Welkom in Bubbelonie” heet van journalist Peter Henk Steenhuis. Zaterdag 19 mei schreef hij erover in Trouw met als titel: ‘Op zoek naar verbindende taal.’ Taal beschrijft niet alleen de wereld, ze maakt de wereld ook (denk aan het voorbeeld van laag- en hoogopgeleiden). Taal heeft invloed hoe we naar elkaar, onszelf en de wereld om ons heen kijken. In navolging van René Gude constateert Steenhuis dat we langzaamaan de taal verleren die solidariteit stimuleert. ‘Solidair’ is met de jaren vervangen door ‘solitair’. We trekken ons terug in onze eigen bubbels, en horen alleen nog maar het nieuws dat we zelf willen. Verliezen we het vermogen elkaar te bereiken en begrijpen? aldus Steenhuis. De meest dominante taal die overblijft is die uit de financieel-economische sfeer, maar die doet de werkelijkheid geen recht. Als voorbeeld noemt hij hoe er in de laatste jaren steeds meer over ons land wordt gesproken als ‘BV Nederland‘, alsof Nederland een bedrijf is dat gerund moet worden en waar woorden als groei, winst, schuld, prestatie, kosten etc. bij horen. Je kunt je voorstellen hoe anders mensen naar elkaar kijken als er in die taal over elkaar gesproken wordt dan wanneer bijvoorbeeld de definitie van Thomas van Aquino wordt gebruikt, die zegt dat een samenleving ‘een gemeenschap van buren’ is. Dat roept een heel andere sfeer op, waar bijvoorbeeld woorden als bekend, dichtbij, naoberschap en vertrouwen bij zouden passen.

‘Op zoek naar verbindende taal’ was een titel die me onmiddellijk aan de taal van de kerk doet denken. Hoewel er in de afgelopen jaren steeds meer ruimte is gekomen voor ritueel en verbeelding, is taal nog altijd het belangrijkste instrument in een eredienst. Een bijzondere taal, door Huub Oosterhuis ooit de ‘tweede taal’ genoemd. De eerste taal ligt aan de oppervlakte, dat is de taal van de feiten, van de klare waarheden, begrippen en formules. De eerste taal is die van de ondubbelzinnige antwoorden, van afdoende oplossingen, van de boodschappenlijstjes, het telefoonboek en van 1 + 1 = 2. Er staat wat er staat; je zegt wat je bedoelt, zo precies mogelijk.

Maar die taal is niet toereikend als je je hart wilt luchten en zeggen wat je voelt. Als het gaat over liefde en dood, is die eerste taal niet goed genoeg. Dan heb je een' tweede' taal nodig. Die tweede taal zit onder de eerste, als een veel oudere aardlaag. 'Tweede' in aandacht en waardering en ook weerlozer en bescheidener dan de eerste. Het is de taal van wat eigenlijk niet te zeggen is: bidden, getuigen, geloofstaal; het is de taal van de vreugde en de ontroering, het verdriet en de pijn... Dit is een taal van beelden en gelijkenissen, van poëzie en verhalen waarmee mensen uitdrukken wat ze geloven en waarop ze hopen.

Om het in de woorden van Peter Henk Steenhuis te zeggen: in de kerk horen we taal die ons uit onze eigen bubbel haalt en die ons verbindt met God; met Zijn dromen en hoop, die verder reiken dan wat we om ons heen zien; taal die ons van vreemden tot broeders en zusters maakt. Kortom, taal die ons met elkaar verbindt.

(www.bubbelonie.nl)

 

 Ds. Betty Gras