Logo van de kerk

Symposium

Symposium, verzorgd door de commissie Vorming en Toerusting, over het boek van Eginhard Meijering:
Hoe God verdween uit de Tweede Kamer.

Voor dit symposium zijn niet alleen de auteur van het boek uitgenodigd maar ook: dr. Patrick van Schie, directeur van het wetenschappelijk bureau van de VVD, De Telderstichting, Arie Slob, voorzitter van de fractie van de Christen Unie in de Tweede Kamer en Prof. Dr. Ruard Ganzevoort, theoloog aan de VU en lid van de fractie van Groen Links in de Eerste Kamer. De vier forumleden krijgen ieder de gelegenheid hun mening over dit boek te geven, daarna zal er een algemene discussie gevoerd worden.

Meijering Eginhard Meijering bijt de spits af door aan te geven waar het centrale punt van dit boek ligt: een christelijk kabinet. In 1901 wordt het eerste christelijke kabinet onder leiding van Abraham Kuyper gevormd. Kuyper wordt door de liberalen aangesproken op de theologische grondslag van het kabinet. Zij vinden dat er vanuit de Bijbel geen directe politiek bedreven kan worden. Daarvoor is de Bijbel te onduidelijk en zijn de verschillende christelijke partijen te verschillend. Deze discussie over een ethisch christendom ten opzichte van een dogmatisch christendom duurt tot het begin van de jaren zestig wanneer het kabinet De Quay zichzelf benoemt als een kabinet op christelijk-sociale grondslag, dus een ethisch kabinet. De C uit het CDA kan dus beter weggelaten worden.

 

Ganzevoort Ruard Ganzevoort noemt Groen Links een partij die verbinding legt tussen levensbeschouwing en politiek. Dit komt voort uit de beginselen van die partijen waaruit Groen Links is ontstaan. Met name de EPV legde de nadruk op de religieuze inspiratie van waaruit politieke beslissingen genomen werden. Groen Links is een seculiere partij waar spirituele levensbeschouwing een centraal thema is ook al komt dit niet expliciet tot uitdrukking. Voor Ganzevoort zelf is politiek: ‘Dromen van het visioen van een betere wereld’. Coalitiepartijen nemen vaak beslissingen die niet gebaseerd zijn op hun overtuigen maar die hun wel aan de macht brengen/houden. Naast deze machtspolitiek staat de belangenpolitiek die onderwerpen naar voren brengt die in een bepaalde regio of stad spelen en alleen tot doel hebben kiezers te paaien. Bij beiden gaat het alleen over deze wereld, een andere verdeling, terwijl het over een betere wereld moet gaan. Bij Groen Links spelen nog steeds dezelfde dromen, dezelfde visioenen een rol maar de religieuze taal is veranderd. De vraag is of je die religieuze taal moet verankeren in een religieuze partij. Ganzevoort is op zoek naar politieke filosofie en niet naar de religieuze achtergrond van de christelijke politiek. In deze plurale samenleving moet er ruimte zijn voor alle levensbeschouwingen waarin religie als inspiratiebron wel een plaats heeft maar religie als motivatie voor beslissingen niet

 

van Schie Patrick van Schie heeft als liberaal bezwaar tegen de titel. Alsof God altijd aanwezig geweest zou zijn in de Tweede Kamer. In ieder geval niet als een meerderheid. In de tweede helft van de negentiende eeuw is er veel vooruitgang geboekt: het onderwijs werd verbeterd en ook de lonen werden verhoogd, de levensomstandigheden verbeterden aanzienlijk. Je hebt God dus niet nodig om de wereld mooier te maken. Of religie een goede of een slechte factor is in de politiek hangt af van de toepassing. Wil je als christelijk kabinet je beslissingen op grond van religieuze intenties opleggen aan anderen dan oefen je macht uit die je niet bezit. En macht corrumpeert, tot vervolging aan toe. Liberalen zijn per definitie niet tegen religie maar dit is wel een privé keuze en is in de politiek niet belangrijk. Godsdienst is ook niet nodig voor een hogere moraal want ook apen maken hun keuzes tussen goed en kwaad. De moraal wordt gevormd door de omgang met elkaar

 

slob Arie Slob meent dat je niet groot genoeg over God kunt spreken. Maar je kunt hem niet voor je karretje spannen, je hebt hem niet in je binnenzak. Hij gaat zijn eigen weg en gebruikt mensen om zijn doel te bereiken. Over zijn grondpersoneel kun je vaak minder tevreden zijn. Zowel vroeger als nu gebeuren er vreselijke dingen in naam van de godsdienst. Maar ook zijn er mooie, positieve dingen aan te wijzen die de wereld vooruit geholpen hebben. Denk bv. aan ds. Syb Talma die zich in Vlissingen van de slechte levensomstandigheden van de havenarbeiders bewust werd. Mede door hem werd het CNV opgericht. Moeder Theresa die in Calcutta zich inzette voor het werk onder de armen waarvan er zeer velen waren. De voedselbanken, in deze tijd niet meer weg te denken uit Nederland hoe schrijnend dit ook is, zijn opgericht door Clara en Sjaak Sies. Je moet je eigen christendom meenemen bij alles wat je doet, ook in de politiek, en zo je bijdrage leveren aan de maatschappij. Dat maakt het mogelijk om samen te werken met andere partijen, christelijk of niet.
God laat zich niet wegjagen uit de Tweede Kamer en is daarbij niet afhankelijk van de aanwezigheid van christelijke partijen.

Na deze voordrachten wordt er een geanimeerde discussie gevoerd door mensen uit de zaal en het forum. De leiding van deze discussie ligt in de bekwame handen van Albert Haar, de dagvoorzitter van dit symposium. Hij zorgt er voor dat veel mensen aan het woord kunnen komen en brengt de discussie terug bij het algemene als deze teveel naar het persoonlijke dreigt te gaan. Enkele punten uit de discussie:

In een democratie is het nodig dat men soms tegen de eigen overtuiging in stemt. Zoals jaren geleden een wethouder verwoordde: “Niemand mag mij beletten om op zondag naar de kerk te gaan zo mag ik niemand beletten om op zondag te sporten”. Democratie is rekening houden met elkaar, overtuigingen mogen in een debat wel gezegd worden maar niet opgelegd.

Ook de scheiding van kerk en staat is een groot goed, ze mogen elkaar wel op hun doen en laten aanspreken maar mogen niet op elkaars stoel gaan zitten.

Als religieuze partij moet je je overtuiging concretiseren. Het antwoord hierop was: ware godsdienst = ware ethiek = ruimte geven. We nemen nu beslissingen maar weten niet wat in de loop van de tijd goed of fout blijkt te zijn. Daarbij moet de theologie voorzichtig zijn, een wereld van vrede en gerechtigheid kan ook bereikt worden op humanitaire grondslag. Politici moeten herkenbaar zijn, dat wat ze doen moet aansluiten bij hun grondbeginselen. Partijen met een enkel doel zoals de partij voor de ouderen zijn nergens op aan te spreken.

Wordt de autonomie van de mensen niet te ver opgeschroefd? De instabiliteit van de regering komt niet door de kiezers maar door de politici. Ze luisteren over het algemeen slecht naar hun kiezers vandaar dat die van de ene partij naar de andere lopen. Er wordt ook nogal wat gevraagd van de mensen. Niet iedereen kan zich staande houden in deze participatie maatschappij.
Besluiten in de Kamer worden genomen bij meerderheid van stemmen, in het algemeen de helft plus één. Maar ware democratie kenmerkt zich door hoe er omgegaan wordt met minderheden.