Logo van de kerk

overweging in 2020 op 13 december

Overweging 3e advent 2020 - 13 december

Lezing: Matteus 1: 18 - 25

Jarenlang hadden ze erop gewacht, op gehoopt en naar verlangd. Nu bijna drie jaar geleden kreeg een vriendin van ons samen met haar vrouw een kind, een zoon. Haar vrouw had het kind gedragen in de buik, onze vriendin ving hem als eerste op toen hij ter wereld kwam. Of zoals het ventje het zelf zegt: Bij de ene mama zat ik in de buik, de andere mama heeft mij uitgepakt. Een godsgeschenk, in alle opzichten.
Een moeder vertelde me een keer hoe mensen bij haar tweede in de buik vroegen of haar oudste van twee er al iets van begreep. Ze zei: ik kan het zelf niet eens bevatten, dat er nieuw leven in me groeit, laat staan dat hij dat zou begrijpen.
Geboorte, het ontvangen van een kind gaat over zoveel meer dan biologie alleen.
Dat blijkt uit deze twee kleine anekdotes, dat blijkt in ons verhaal van morgen, het hele verhaal ademt meer dan biologie alleen

Geboorte

Alhoewel Matteus ons eerst wel even op een verkeerd been lijkt te zetten. Boek van de genesis, geboorte van Jezus Christus, zoon van David, zoon van Abraham.
Zo opent hij het hoofdstuk en bij het begin van ons gedeelte herhaalt hij opnieuw: Van Jezus Christus is de genesis,  geboorte, zó geweest… ja een verhaal over de geboorte… maar dan niet een verhaal over biologie, dus zulke vragen moet je vervolgens ook niet aan het verhaal stellen, zo van: hoe kon dit nou, hoe zat het nou?
Nee, eerder is ons verhaal van vanmorgen een verhaal over waar je vandaan komt, wie jou voorging, wat jou gevormd heeft, in welke bedding je leven belandt en hoe dat jou richting geeft.
Zo vertelt het evangelie van vanmorgen het begin, de geboorte van Jezus Christus. Anders dan in Lucas met het welbekende kerstverhaal, saaier op het eerste gezicht, vooral door de geslachtslijst die er aan vooraf gaat, maar als je er even voor gaat zitten ook mooi, recht doend aan het mysterieuze van een geboorte, zoekend naar dat bijzondere geheim achter een vader, een moeder en een kind.

Cadans en kink in de kabel

Om Jozef is het ons vanmorgen te doen, hij krijgt per slot van rekening bezoek van de engel, niet eenmaal maar driemaal om dat prille leven dat hem is toevertrouwd te beschermen en te behoeden, en dat is bijzonder want Jozef wordt er in eerste instantie wat vreemd tussengeschoven in deze hele geschiedenis. Wie het eerste gedeelte leest met al die namen uit de geslachtslijst komt in een ritme, dat even herkenbaar als slaapverwekkend is, Abraham verwekte Izaäk, Izaäk verwekte Jakob,

Jakob verwekte Juda –

En zo gaat het maar door. Generaties lang, zo werkt het in de mensengeschiedenis. Er lijkt geen speld tussen te krijgen en je zou bijna denken dat het gewoon is, al dat verwekken, al dat geboren worden tot ineens er dan iets bijzonders gebeurt. Mattan verwekte Jakob, Jakob verwekte Jozef, Jozef verwekte – zou je verwachten. Maar dat staat er niet. ‘Mattan verwekte Jakob en Jakob verwekte Jozef, de man van Maria. Bij haar werd Jezus verwekt, die Christus genoemd wordt.’
Na rijen lang opsomming van menselijke potentie, menselijke geldingsdrang, menselijk kunnen, komt daar ineens een kink in de kabel, wordt de cadans doorbroken, komt er een andere kracht, macht, factor in het spel, hoe je het ook maar noemt en staat Jozef er een beetje schuchter bij als zoveelste man in de rij, maar dan naast Maria bij wie Jezus verwekt wordt, of eigenlijk nog mooier uit wie Jezus wordt geboren. Geboorte, het ontvangen van een kind is zoveel meer dan biologie alleen, zoveel meer dan eigen kunnen alleen.

Er ontstaat dat bijzondere samenspel tussen Jozef, Maria, het kind dat eraan komt en de Geest. De engel zegt het nog het mooiste: En dan citeer ik even uit de Naardense Bijbel…
Jozef, wees niet bang je vrouw Maria bij je te nemen want wat in haar geboren wordt, is uit heilige geestesadem;
Dat klinkt nog weer anders dan Zij draagt het kind dat is verwekt door de heilige Geest. Dat klinkt nog teveel in die cadans van al die mannen hiervoor waarbij de één de ander verwekte. Nee, wat in haar geboren wordt is uit heilige geestesadem.
Dat is ver buiten het bereik van mensenhanden, die grip willen hebben op de dingen, vastpakken, vormen, bezitten, dat ver buiten bereik van mensenhanden die willen vasthouden, beheersen, snappen, macht willen uitoefenen over iets, of over elkaar.
Verborgen in de schoot van Maria, de schoot van de moeder waar het leven ontstaat, waar iets nieuws begint, waar ergens in het donker een nieuwe toekomst begint te gloren, daar begint het verhaal van Jezus, die Christus genoemd zal worden, daar begint Gods komst in onze wereld.

Wat in haar geboren wordt is uit heilige geestesadem…

Wat wil dit verhaal nu vertellen? Wat wil het ons nu zeggen? Ik zou zeggen, twee lijnen kruisen elkaar, twee bewegingen, twee voortstuwende krachten de ene lijn is die vanuit de geslachtslijst naar voren komt, de mensenlijn die zich beroept op zijn kunnen, die zijn spierballen wil laten zien, zijn potentie en wat hij wel allemaal niet kan bewerkstelligen en veroorzaken en tot stand kan brengen en je komt daar heel wat generaties ver mee. Het is de menselijke geldingsdrang die ons allemaal zit, die ons voortstuwt en voortjaagt. Tot daar soms ineens zomaar een kink in de kabel komt, Of doordat je ervaringen meemaakt in het leven waarbij je beseft dat je even niks in de melk te brokkelen hebt, ervaringen waarbij je alleen maar door de knieën kan gaan zoals iemand ooit raak zei, bij geboorte bijvoorbeeld, of bij een sterfbed, of bij liefde, of bij groot verdriet, of bij grote dankbaarheid.
Dan komt heel die menselijke geldings- of bewijsdrang tot stilstand. Ik denk dat we dat ergens allemaal ook wel voelen in deze tijden, waarbij zoveel waar we ons eerst op konden beroemen nu op losse schroeven is komen te staan.

In het verborgene

Dan komt er in het evangelie die andere lijn naar boven, dat wat in het verborgene ontstaat, groeit, geboren kan worden en gaat om minder doen, presteren maar meer om ontvangen, meebewegen, behoeden, beschermen. En dat doet Jozef, hij ontvangt zijn droom, de engel en gooit op basis van die flinterdunne, ragfijne ervaring het roer om en behoedt en beschermt wat groeit in de schoot van Maria.

Wat in haar geboren wordt is uit heilige geestesadem…

Onze ervaringen met God, of met een engel zou een ander wellicht zeggen, we kunnen het met onze menselijke geldingsdrang soms behoorlijk in de weg zitten. Onze drang om onszelf te bewijzen en groot te maken. Juist op de momenten dat we niets doen of kunnen doen, ontstaat er ruimte.
En nu we op weg zijn naar kerst, weten we één ding zeker: God wordt geboren, komt tot ons in onze mensenwereld, Of we het overschreeuwen of er ruimte voor maken, Of we te druk bezig zijn met onszelf of er aandachtig naar speuren.
Zoals dat lied van Huub Oosterhuis het zingt:

Uw licht breekt door in mensen onstuitbaar,
zoals een kind geboren wordt…

Amen