Logo van de kerk

overweging in 2019 op 20 januari

Overweging van 20 januari 2019

Voorganger Suzanne Groote

Lied - Bløf – vreemde wegen sontekst klik hier
Lezing Ester 3

Schoon geweten

Je zou kunnen verwachten dat het verhaal van vorige week over Esther een prachtig vervolg kan krijgen. Er zouden andere tijden kunnen aanbreken! De tegenstem van Wasti zou wel eens een heel mooie wending aan het verhaal kunnen geven. Ester, koningin geliefd bij Ashaveros, had haar invloed al kunnen uitoefenen. Ook was het zeer waarschijnlijk dat Mordechai door zijn daden een belangrijke positie zou gaan krijgen aan het hof.
Maar dan, in hoofdstuk 3 verschuift het verhaal opeens naar een veel schimmiger en moeilijker setting.

Het begint wanneer Haman op het toneel verschijnt. Voor ons is Haman in eerste instantie gewoon een naam, maar als een jood die naam hoort dan weet hij dat het kwaad hier binnen komt. Deze Haman, een Agagiet, is genoemd naar de koning van de Amalekieten. Amalek is van oudsher de aardsvijand van Israel en staat symbool voor de meedogenloze macht die zwakken in de rug aanvalt. Haman is de personificatie van het kwaad, hier gaat het licht uit en pakken donkere wolken zich samen. Haman staat voor de gruwelen waar wij blijkbaar toe in staat zijn.
In onze tijd denken we dan aan de vreselijke dingen die er in de tweede wereldoorlog zijn gebeurd. Iedere tijd kent zijn eigen Haman. Het kwaad krijgt gezicht.

de ander kleineren

Haman zet zijn macht in door haat te zaaien door mensen tegen elkaar uit te spelen. Door de ander het gevoel te geven klein te zijn, te moeten buigen. En als er dan één de moed heeft om op te staan en niet te buigen en daardoor onrust veroorzaakt is het voor Haman onmogelijk om dat te negeren. Voor hem is het genoeg reden om een heel volk uit te moorden.
Waar zou Haman in onze tijd voor kunnen staan? Wat maakt ons onrustig over de toekomst? Waar zijn we bang voor? De verharding tussen mensen? De vreemdelingenhaat? De klimaatverandering en de desastreuze gevolgen daarvan? De grote gevolgen van het verlaten van Engeland uit de Europese Unie?
De wereld verandert voor onze ogen en dat wat positief leek, wat vanzelfsprekend was kan opeens een hele andere kant opslaan. Het staat voor een gevoel van machteloosheid. Overgeleverd zijn aan het duister dat er geen uitkomst is dan de willekeur en cynisme.

Lied - Claudia de Breij -  Schoon Geweten songtekst klik hier

wakker schudden

lezing Ester 4

De eerst nog zo hoopvolle Mordekai loopt nu in rouwkleding door de stad. Met as op zijn hoofd. Hij loopt luidklagend door de stad. Zo vraagt hij aandacht voor het grote gevaar dat voor alle joden dreigt. Omdat hij niet wil buigen voor Haman dreigen ze te worden uitgeroeid. Mordekai laat zijn protesten luid en duidelijk horen ook bij het paleis van de koning.
Die protesten roepen ook weerstand op en irritatie omdat het gemakkelijker is om weg te kijken. Als Ester de protesten van Moderkai opmerkt probeert ze eerst zijn oproep te ontlopen en draagt ze allerlei argumenten aan om niks te hoeven doen. Tot ze zich realiseert dat ze zelf ook slachtoffer kan worden van dit bevel van Haman. Ze komt tot het besef dat het tijd voor haar wordt om op te staan, om actie te gaan ondernemen.
En dan kantelt het verhaal van Ester voor haarzelf, want opeens komt het erop aan. Er zijn altijd genoeg redenen om niet je mond open te doen, om niet te spreken of om in te grijpen. Je kunt toch niet zomaar heel je toekomst op het spel zetten. Allemaal legitieme argumenten. Het is niet vanzelfsprekend om tegen de stroom in te durven gaan.

Voorbeeld: Saoedische jonge vrouw

Deze week hebben we het verhaal kunnen volgen van een Saoedische jonge vrouw die haar land ontvluchtte omdat ze haar eigen keuzes wilde maken. Dat betekent nogal wat, je familie verlaten, je vrienden verlaten, alles wat vertrouwd is achter je te laten. Het is een hoge prijs die ze betaalt voor haar vrijheid, haar eigen ontwikkeling. Op het moment dat ze de keuze maakte om te vluchten wist ze ook dat het haar dood zou kunnen betekenen. Door deze stap, met deze ontzettend moedige daad, wil ze een voorbeeld zijn voor vrouwen in dezelfde situaties.

Ook Ester staat op, ze stelt een daad.  Voor het eerst krijgt ze profiel. We zien ineens de kracht die in haar wakker wordt. Het is de vraag naar de zin het doel van Ester haar leven; Waarom ben je hier, waarom juist op deze plek? Het brengt haar terug bij haar eigen identiteit. Zij ontdekt wie ze is en waar ze voor staat. Ze staat net als Mordekai niet alleen, ze draagt ook de geschiedenis van het joodse volk met zich mee, ze draagt de belofte van de eeuwige, de belofte om gezegend te zijn met zich mee. Daarin kan ze van betekenis zijn. Ester zal haar leven wagen. Net als de Saoedische vrouw staat ze op, onderneemt actie en zegt; kom ik om, dan kom ik om.
Daar staat Ester, opeens los van Mordechai en durft haar eigen keuzes te maken. Het Joodse weesmeisje staat op tegen de machtige Haman, tegen een systeem! Ze mobiliseert mensen om zich heen en zoekt contact met de bron van het leven. Wat voor lef en moed ze daar voor nodig heeft zal iedereen kunnen begrijpen.

Tegen de stroom in toch durven kiezen.

Misschien voor jezelf om te mogen zijn wie je bent, niet weg te kijken naar wat niet goed gaat, op te durven staan. Daar is lef voor nodig. Er zijn nu eenmaal momenten in het leven dat je een daad moet stellen, je stem moet verheffen tegen het onrecht om je heen.
Amen

Lied - Daniel Loheus – Maak Joe Waor de songtekst van dit lied is nog niet beschikbaar