Logo van de kerk

morgengebed Paasmorgen2020

Overweging Paasmorgen 2020

Geliefde mensen van God,

Ik neem u op deze paasmorgen nog maar even mee terug naar zes weken geleden toen we vrij argeloos en nietsvermoedend met elkaar op weg ging naar Pasen met als leidraad “Op weg naar bevrijding ” aan de hand van de verhalen uit Exodus. Waar deze vrijheid of bevrijding voor onszelf uit zou moeten bestaan…ach… dat was toen niet zo duidelijk en dat was ook goed. Het thema was mooi actueel met 75 jaar bevrijding in het vooruitzicht, En er was vast wel iets moois van te maken, dat was zo ongeveer de mindset van het begin van die Veertigdagentijd, als ik voor mezelf spreek.

Op weg naar bevrijding?

Maar hoe haalde de tijd, hoe haalde de werkelijkheid ons in toen we twee weken later al niet meer naar de kerk konden, en niet meer naar school, als ook niet meer naar heel veel andere dingen, en niet meer naar elkaar vooral en toen woorden als lockdown, quarantaine, thuisisolatie het land op slot en nog veel meer van dat soort termen bij onze dagelijkse woordenschat gingen horen.

Ineens kregen die woorden “op weg naar bevrijding” veel meer lading, werden ze actueler en invoelbaarder, juist nu die vrijheid ineens niet meer vanzelfsprekend was en ook de verhalen uit Exodus werden spannender, hoe spreek/preek je dan over de plagen, over dood en gejammer, over lijden en de rol van God in dat alles ja of nee als niet alleen de verhalen maar ook de werkelijkheid om je heen ingewikkeld, genuanceerd en gelaagd is?

Zo was de realiteit om ons heen voortdurend in gesprek met de lijn die we volgden in de kerk en dat is een spannende, boeiende, intense weg geweest. Dat dit juist allemaal in die aanloop naar Pasen gebeurt is aan de ene kant jammer omdat daardoor veel niet door kon gaan maar qua moment in het kerkelijke jaar kon het niet op een veelzeggender moment gebeuren dan nu, alles wat we om ons heen tegenkomen, konden we ook in de verhalen van afgelopen tijd een plek geven, terughoren, diepgang geven, de stille week kreeg er extra zeggingskracht door, ik weet zeker dat jullie thuis dat ook zo ervaren hebben.

Pasen: dag van bevrijding

Maar nu vandaag dan: vandaag vieren we Pasen, dag van bevrijding, van vrijheid, het leven dat de dood overwint, het licht dat sterker is dan het donker, Christus die niet alleen de Gekruisigde maar ook de Opgestane is. Welke woorden je er ook aan geeft, wat betekent dat dan nu dat we dit vandaag vieren? Wat zegt het je? Want feitelijk is er niets aan de omstandigheden om ons heen veranderd. Het is alsof het bijbelse verhaal nu bij onze werkelijkheid wegloopt, of misschien beter gezegd, er op vooruitloopt, of te vroeg komt. En haken we dan af, of haken we juist aan?  Breekt hier het dunne lijntje tussen onze realiteit waar we midden in zitten en dat andere verhaal, het tegenover? Of wordt het juist sterker?
Anders gezegd, kun je Pasen vieren, beleven als de omstandigheden om je heen op geen enkele manier ervan lijken te spreken of Pasen zelfs tegenspreken? En hoe is dat dan?

Ergens weet je ieder jaar opnieuw wel dat er overal ter wereld situaties zijn die de boodschap van Pasen totaal tegenspreken, of dat er genoeg mensen om je heen zijn die Pasen niet meemaken door hun persoonlijke omstandigheden, maar als je een samen een mooie dienst hebt gehad, en het is prachtig weer, dan loopt het paasevangelie en je beleving toch min of meer gelijk op. Maar nu is dat toch anders, nog niet eerder heb ik het zelf meegemaakt dat er een situatie was waar niemand van ons om heen kan en dat je dan toch Pasen viert met z’n allen.

Binnen de omstandigheden…

Daarom ook die woorden aan het begin van de dienst, dat de kern van Pasen misschien juist in tijden als deze wel meer nog tot zijn recht komt dan ooit voorheen. Als de vrouwen de Opgestane ontmoeten bij het graf worden ze terug gestuurd naar Galilea, de plek waar het ooit begon, de plek die niet veranderd is, en die staat voor hun gewone leven, met al het goede maar ook al het kwaad dat er was en is, en zal zijn en blijven, alsof de evangelisten ook daarmee willen zeggen: Pasen vier je niet pas als de omstandigheden veranderd zijn, Pasen vier je binnen de gegeven omstandigheden, of zelfs wanneer alles om je heen de boodschap van Pasen tegenspreekt! Dan nog is het, wordt het Pasen!

Zwakheid wordt kracht

Ook wij keren nog even terug naar dat verhaal van het volk Israel, hun bevrijding, hun vrijheid, hun doortocht door de zee. Want hun weg hebben we gevolgd in al die weken, en die weg heeft zeggingskracht gekregen, heeft moed en vertrouwen gegeven aan Jezus zelf, hij heeft zich vereenzelvigd met de weg van zijn volk en het als sjabloon over zijn weg, over zijn leven gelegd. Op het moment dat alles verloren lijkt, opent zich een weg, een toekomst, een ongedacht perspectief, droge grond onder de voeten temidden van de kolkende zee, op weg naar de beloofde toekomst. Opperrabbijn Jonathan Sacks zegt iets prachtigs over dit ene moment van de doortocht. Hij zegt:

Uiteindelijk wordt kracht zwakheid en zwakheid wordt kracht, dat is het werkelijke wonder van het verhaal van de doortocht!
De Egyptenaren in hun gebrandheid om dat ene slavenvolk in te halen, tot zelfs over de bodem van de modderige zee, met hun zware wagens en paarden…. die aanvankelijke kracht, die in hun voordeel lijkt te zijn wordt uiteindelijk hun zwakheid, als ze helemaal vastlopen en erin omkomen en dat onooglijke slavenvolk dat te voet reist, en licht hun zwakheid wordt kracht als zij over de bodem van de zee de toekomst tegemoet lopen. Oftewel, de hoogmoedige wordt vernederd, en de nederige wordt verhoogd, het klinkt, het proeft, het smaakt allemaal naar Pasen, naar dat geheim van de omkering, die met Pasen wordt verbeeld, bezongen en beleden.
Hoe ondanks de kracht van wapens, macht en meerderheid, de liefde van de Opgestane niet is uitgedoofd en hoe het licht, het leven door de dood niet is ingehaald. En dat kun je, ja moet je onder alle omstandigheden blijven vieren, benoemen, en hoog houden, want dan zie je het, leef je ernaar en leef je eruit. En dat is wat we vandaag ook mogen doen!

Amen