Logo van de kerk

Israëlzondag en de hoge feesten in het jodendom

Israëlzondag en de hoge feesten in het jodendom

In de protestantse traditie wordt Israëlzondag op de eerste zondag in oktober gehouden, omdat in die periode de grote feesten van het Joodse volk vallen. Op de avond van 30 september beginnen de ontzagwekkende of hoge feestdagen in het jodendom. Ontzag voor God als Koning en Rechter staat centraal. Tien dagen lang staat alles in het teken van terugblik, omkeer, boetedoening, vergeving en vernieuwing.

Het begint met Rosj Hasjana, het joodse nieuwjaar (maandagavond 30 september t/m dinsdag 1 oktober) en eindigt op Jom Kippoer, de Grote Verzoendag (woensdag 9 oktober). Het zijn vreugdevolle maar ook ernstige en ingetogen dagen, waarbij de balans van het afgelopen jaar wordt opgemaakt. Je brengt je woorden en daden weer in herinnering. Wat heb ik het afgelopen jaar gedaan? Hoe was mijn houding ten opzichte van mijn medemensen? Hoe stond ik ten opzichte van God? Het is ook gemeenschappelijk gericht: hoe hebben wij in grotere en kleinere verbanden met elkaar geleefd? Hoe hebben wij als volk gehandeld? Was het recht of was het krom?

Rosj Hasjana is een dag van herinnering. Met nieuwjaar herinnert de mens zich het begin van de schepping. God heeft deze aarde en ons mensen gewild, Hij wil dat wij mensen zijn die voluit leven. Het joodse nieuwjaar is veel meer dan een soort verjaardag van de schepping. De terugblik op het verleden dient om vooruit te kijken. Schepping is een voortdurend proces.Wij mensen zijn Gods partner, wordt in het jodendom gezegd. Telkens weer worden wij geroepen om met Gods hulp deze aarde tot een bewoonbare plaats te scheppen en te herscheppen. Deze aarde als een plaats waarvan je kunt zeggen: het is goed, je kunt er ademhalen, je kunt er vrij leven. De nieuwjaarswens is sjana tova oemetoeka: een goed en zoet jaar! Dat zijn grote woorden, en je beseft al heel snel dat je ongelofelijk tekortschiet. Dat wordt tijdens deze tien ontzagwekkende dagen ook in herinnering geroepen: wij zijn tot grote daden geroepen maar wij falen daarin maar al te vaak, ten opzichte van onze medemens en ten opzichte van God.

Deze grote feestdagen lopen uit op Grote Verzoendag, een dag van vasten en inkeer, maar ook van hoop en verwachting. Alles is gericht op loutering van lichaam en geest. Telkens klinkt in de dienst de smeekbede: ‘Vergeef ons, scheld ons kwijt, verzoen U met ons!’ We gaan weer een nieuw jaar in, zeggen joden tegen elkaar, waarin we het opnieuw proberen. We vergeten niet - herinneren en gedenken is enorm belangrijk - maar we beginnen wel weer met een schone lei. We brengen ons te binnen wat ons aan schuld en tekortkomingen neergedrukt heeft in het afgelopen jaar. We gaan het niet uit de weg, maar deze boetedagen maken weer wel de weg vrij om opnieuw te beginnen. Gedenken en vooruit kijken. Nieuwe adem, nieuwe kracht, nieuwe inspiratie, nieuwe hoop. Aan het einde van Jom Kippoer, Grote Verzoendag, wordt in de synagoge tot zevenmaal uitgesproken dat God één is. ‘Hoor Israël, de Eeuwige, onze God, de Eeuwige is Eén.’

Alsof Israël er niet genoeg van kan krijgen, gaan de najaarsfeesten gewoon door met Soekot, het Loofhuttenfeest (maandag 14 t/m zondag 20 oktober). De loofhut die door vele joodse families gemaakt wordt, is een herinnering aan de woestijntocht van het volk Israël nadat het uit Egypte was bevrijd. Het is ook een symbool voor het zwervende bestaan van de joden, vaak noodgedwongen, later in de geschiedenis. Toch is het geen treurig feest, integendeel. Het is als een uitbarsting van vreugde na de spanningsvolle dagen van boete en inkeer. De dag volgend op de zevende dag van Soekot is Sjemini Atseret, het Slotfeest (dinsdag 22 oktober). Traditioneel wordt om regen gebeden, omdat in het land Israël de eerste regen in de herfst verwacht wordt. In het steeds droger wordende klimaat in Nederland is dat overigens ook van belang.

Dit alles wordt afgesloten met Simchat Tora, Vreugde der Wet (dinsdag 22 oktober). Het vormt de afsluiting van een jaar uit de Tora lezen en het begin van een nieuwe cyclus. Het laatste gedeelte uit Deuteronomium wordt gelezen en het begin van Genesis. Om daarmee uit te drukken: de Tora is nooit een afgesloten zaak. Treffend is dat wetsregels niet als last, maar als vreugdevol ervaren worden. Tora is richtinggevend, het bevat wegwijzers ten leven. Dat is iets om je over te verheugen, niet om onder te bezwijken.

Eeuwout Klootwijk, beleidsmedewerker Kerk en Israël Protestantse Kerk

Collectefolder Kerk en Israël 6 oktober 2019

Leren door ontmoeting en dialoog

Voor de Protestantse Kerk is de relatie met Israël een essentieel element van de eigen identiteit. De Protestantse Kerk onderstreept de verbondenheid met het volk Israël en ondersteunt daarom het gesprek met en over onze Joodse wortels in plaatselijke gemeenten met inspiratiematerialen, ontmoetings- en netwerkdagen en het tijdschrift Kerk & Israël Onderweg. In 2019 ondersteunen we samen met het Centraal Joods Overleg het werk in Nes Ammim, een internationale christelijke gemeenschap in Israël gericht op ontmoeting en dialoog. Ook is er nieuw gespreksmateriaal gemaakt voor gemeenten, De Uitdaging, waarin christenen worden uitgedaagd om lessen te leren uit de dialoog met joden. Uw steun via de collecte maakt al deze activiteiten mogelijk